26 januari 2012 | 17:13
Tekst: Roemer van Oordt
Met de ophef over het indirect subsidiëren van twee gebedsruimten door stadsdeel Oost in het multifunctionele gebouw ‘De Verbinding’ rakelt de discussie over de scheiding van kerk en staat in Amsterdam weer in alle hevigheid op. Om die scheiding beter te borgen, wil verantwoordelijk wethouder Lieke Thesingh aan de hand van de Amsterdamse notitie over dat onderwerp met de deelraad in gesprek.
Weinig beginselen roepen in Nederland zoveel verwarring en discussie op als dat van de scheiding van kerk en staat. Van oudsher wordt er onder verstaan dat de kerk niet mag regeren (geen theocratie maar democratie) en dat de staat geen geloof mag dicteren, religies of religieuze stromingen niet mag bevoordelen of uitsluiten en zich niet mag inlaten met de inhoud ervan.
25 januari 2012 | 17:46
Het huidige bestuur van het Amsterdamse stadsdeel Oost vindt dat de voormalige stadsdeelraad van het stadsdeel Oost-Watergraafsmeer ten onrechte een niet-marktconforme huurprijs vaststelde voor de gebedsruimtes in het gebouw De Verbinding. Dit kan als een indirecte subsidie worden opgevat en komt volgens het stadsdeel niet overeen met het beginsel ‘scheiding kerk en staat'.
Dit concludeert het stadsdeel na een onderzoek.
24 januari 2012 | 08:31
Tekst: Ewout Klei
De afgelopen week discussieerden pers en politiek fel over Different, een orthodox-evangelische ‘hulporganisatie’ die homo’s wil ‘genezen’ (iets wat de organisatie nu opeens trouwens ontkent). Zorgverzekeraars zijn verplicht een behandeling van Different te betalen. Het is een goede zaak dat Minister van Volksgezondheid Edith Schippers meteen besloten heeft om een kritisch onderzoek in te stellen naar de praktijken van Different, hopelijk met als gevolg dat er geen cent meer naar deze club gaat.
28 november 2011 | 22:34
In 2009 begonnen de Raad van Marokkaanse Noord-Holland (RVM) en ACB Kenniscentrum met Voorkomen is Beter dan Genezen, een project dat tot doel had radicalisering onder islamitische jongeren te voorkomen en polarisatie tegen te gaan. Het project bestond uit twee delen: een Amsterdams project met 10 moskeeën en een Noord-Hollands project met 8 moskeeën. Het Noord-Hollandse project werd afgelopen vrijdag, 25 november 2011, met een debat over de maatschappelijke rol van moskeeën bij de islamitische vereniging Taâluf in Purmerend afgesloten.
28 november 2011 | 17:34
Tekst: Bart Voorzanger
Het burgerlijk ‘huwelijk’ is een onding, een onvolledig geseculariseerd kerkelijk instituut, waarmee de staat zich mengt in kerkelijke aangelegenheden, van de weeromstuit kerkelijke normen inbrengt in het burgerlijk recht, kerkelijke inmenging in staatszaken uitlokt, en hele reeksen burgers tekort doet omdat hen geheel ten onrechte voordelen worden onthouden waar stellen die wel mogen ‘trouwen’ wel aanspraak op kunnen maken.
27 november 2011 | 14:19
Tekst: Ludo Sannen
Ook in België wordt al enkele jaren een debat gevoerd over de rol van de islam in de samenleving en over de verhouding tussen Kerk en Staat, die in België anders wordt ingevuld dan in Nederland. Zo krijgen in België geestelijke voorgangers van door de overheid erkende erediensten een vergoeding en een pensioen.
Ludo Sannen is Vlaams volksvertegenwoordiger voor de sociaaldemocratische sp.a. Hij studeerde zelf (katholieke) godsdienstwetenschappen. Hij schreef eerder dit jaar voor het webmagazine MO mondiaal nieuws, een artikel waarin hij twee voorstellen deed om de ontwikkeling van de moslimgemeenschap te stimuleren en de islam in het midden van de maatschappij te laten aankomen: 1)maak de financiering van de religieuze gemeenschappen eerlijk, doorzichtig en 2) creëer een faculteit islamitische godsdienstwetenschappen. Hieronder zijn artikel.
18 september 2011 | 18:45
Tekst: Hassnae Bouazza
De scheiding tussen kerk en staat is in Nederland sinds 1795 eigenlijk altijd een vrij oncontroversieel gegeven geweest. Iedereen heeft ervan geprofiteerd: de kerk, de staat, en alle verschillende groeperingen die Nederland rijk is; dankzij de scheiding konden Rooms-katholieken zich emanciperen, gereformeerden ook.
Maar onder invloed van het islamdebat heeft iedereen opeens een mening over de scheiding tussen kerk en staat. Zo vond Job Cohen bijvoorbeeld dat daar best aan gemorreld mocht worden, terwijl Jeanine Hennis lijkt te denken dat de scheiding in gevaar is als een ambtenaar een hoofddoek draagt.
Dit alles gebaseerd op de wijdverbreide misvatting dat de scheiding tussen kerk en staat betekent dat de overheid gevrijwaard moet blijven van religieuze invloeden, of dat religie zelfs helemaal uit de openbare ruimte moet worden gebannen.
07 juni 2011 | 13:32
Tekst: Yolande Jansen
In Nederland en veel andere Europese landen wordt steeds vaker een beroep gedaan op een strikte scheiding van kerk en staat in beleidsvorming ten aanzien van de Islam. Regelmatig worden ook de geschiedenis van het secularisme en de Verlichting aangeroepen als antwoord op de crisis van het multiculturalisme. Dit sterker wordende secularistische discours is herkenbaar uit de Franse context waarin het al jaren gangbaar is. In het Frankrijk van na 1989 was de laïcité lange tijd een gematigd en liberaal antwoord op de racistische strategieën van Le Pen. Ook in andere Europese landen lijkt secularisme het fatsoenlijke alternatief voor populistische anti-Islam discoursen. Voor linkse politiek lijkt het een goede, zelfs veelbelovende optie voor de omgang met de Islam, want hoewel secularisme niet per se de zichtbaarheid van de Islam in Europa bevordert, gaat het hier niet, zo is de gedachte, om de uitsluiting van de Islam, of eventueel zelfs om racisme ten aanzien van moslims. Secularisme wordt juist opgevat als de neutraliteit van de staat ten aanzien van alle religies. Religies dienen vrijgelaten te worden door de staat, mits ze de gewetensvrijheid van anderen maar respecteren en hun waarden en praktijken niet indruisen tegen de grondrechten van ieder individu in de liberale rechtsstaat. Het grote verschil met het multiculturalisme is dan, in de ogen van de secularisten, dat een seculiere orde het paternalistische optreden van de overheid, waarbij conservatieve religieuze elites vaak als vertegenwoordigers van hele groepen of zelfs ‘culturen’ werden gezien, overboord zet.
30 maart 2011 | 11:25
Tekst: BartJan Spruyt
Het zijn grote woorden, de discussie erover keert met grote regelmaat terug en cirkelt rond de relatie tussen overheid en geloof. Het gaat dan bijvoorbeeld over de vrijheid van een politieke vereniging om vrouwen te weren uit politieke functies, om de vrijheid van een islamitische leraar of ambtenaar om een vrouw geen hand te geven, om de vrijheid van christelijke scholen om geen homoseksuele leraren aan te nemen of de vrijheid van een kerk om homoseksuele kerkgangers de hostie te onthouden.
23 maart 2011 | 21:37
Tekst: Martijn de Koning
In navolging van Merkel en Cameron hebben nu ook Verhagen en Rutte gesteld dat de multiculturele samenleving mislukt is. Maar wat bedoelt men daar nu eigenlijk mee? In een serie van blogposts geef ik een schets van de maatschappelijke context waarin deze redenering opkomt en het blootleggen van de gevaarlijke cirkelredenering van het falen van de multikul. Hieronder volgt deel 3: over het post-seculiere karakter van de samenleving en deel 4 van de serie: secularistische dwingelandij.
20 maart 2011 | 08:46
Tekst: Bart Voorzanger
Een goede overheid is levensbeschouwelijk neutraal, en als we die neutraliteit willen waarborgen moeten we vooral zorgen dat niemand zijn of haar levensbeschouwing moedwillig verhult.
Mevrouw Hennis-Plasschaert van de VVD heeft iets gezegd over hoofddoekjes, over de vrijheid van godsdienst en over de scheiding van kerk en staat. Wat ze daarover gezegd heeft weten we niet precies, want ze zei het in een interview met een reclameblaadje dus zijn haar woorden verdraaid en uit hun verband gerukt (hoe naïef kun je wezen …). Maar mevrouw Plasschaert lijkt in elk geval te menen dat de scheiding van kerk en staat onze zorg behoeft, dat ambtenaren aan wie onder werktijd te zien is wat hun levensovertuiging is die scheiding bedreigen, en dat het grondwetartikel over de vrijheid van godsdienst op de helling kan. Hoe zinnig is dat?
15 maart 2011 | 22:48
Tekst: Peter Breedveld
Toen Hero Brinkman een tijdje terug mijmerde dat hij hoofddoekjes wil verbieden in het provinciehuis, kreeg hij daarvoor van buiten de PVV weinig steun. VVD’er Jeanine Hennis gaat echter veel verder door in dagblad De Pers ook nog voor een hoofddoekverbod te pleiten in het stadhuis en op scholen en universiteiten en en passant *hoppa!* ook nog even de grondwettelijke godsdienstvrijheid bij het grofvuil te zetten en nu zie ik zelfs PvdA’ers die menen dat Hennis zo de ‘seculiere staat’ verdedigt.
15 maart 2011 | 16:20
Tekst: Jan-Dirk Snel
Zou het ironie geweest zijn van Kustaw Bessems om in de intro op zijn interview met VVD-Kamerlid Jeanine Hennis te reppen van haar ‘liberale hart’? Het moet haast wel, want wat in het stuk de meeste aandacht trekt, is juist haar onachtzame omgang met een van onze meest fundamentele vrijheden. Liberalisme is nou bepaald niet het eerste waar je - zeker na vanmorgen - bij Jeanine Hennis aan denkt. Dit is de passage die in het geding is:
08 maart 2011 | 16:09
Er zal meer wettelijke ruimte moeten komen voor de samenwerking tussen overheden en moskeeën. Ook moeten werkgevers beter rekening houden met de religieuze plichten van islamitische werknemers. Dat stelt godsdienstfilosoof en coördinator Henk Vroom in het beleidsadvies Dialogue with Islam dat hij schreef voor het Center for European Studies. Het universiteitsblad Ad Valvas besteedt vandaag aandacht aan het advies van Vroom.
Vroom maakte een studie van de voornaamste (integratie)problemen met moslims in Nederland, Duitsland en Frankrijk. Het is volgens Vroom niet terecht de problemen met grote groepen jonge moslims volledig toe te schrijven aan sociaal-economische factoren. 'Sociologisch onderzoek toont aan dat ook culturele factoren een rol spelen bij het uitzonderlijk hoge percentage moslims onder jeugdige delinquenten', schrijft hij. Daarom moet volgens hem de islam deel uitmaken van het Europese integratiebeleid.
27 februari 2011 | 09:13
Tekst: Jan-Dirk Snel
Het is inmiddels nogal flauw om nog een spook door Europa te laten waren, maar de sharia zou je anders met een gerust hart een dergelijke verschijningsvorm toe kunnen dichten. Het is in ieder geval een mysterieus ding, die sharia, net zo geschikt voor een gesprek als het weer. Je hoeft er geen verstand van te hebben om er toch over mee te kunnen praten. Het verschil is slechts dat je het weer aan den lijve voelt en dus, ook als je geen meteoroloog bent, op zijn minst op enige eigen waarneming kunt bogen, terwijl het aardige van de sharia is dat het echt een Gespenst is, om de term van Marx en Engels maar aan te halen: werkelijk zien doe je het ding niet, maar je kunt er wel lekker voor griezelen.
Elders ter wereld is de sharia natuurlijk wat belangrijker. In Egypte bijvoorbeeld. Daar willen ze de sharia in de grondwet houden, terwijl ze – ‘ze’ van de ChristenUnie in dit zorgelijke geval – die in Nederland … nee, niet eruit willen houden, maar er ook in willen zetten. Het enige verschil is dat de Egyptische grondwet stelt dat de sharia de belangrijkste bron van wetgeving is, terwijl de Nederlandse juist zou moeten stellen dat er voor de sharia hier geen plaats is. In geen van beide gevallen lijken de voorstellen me gelukkig, om het voorlopig maar heel erg voorzichtig te formuleren.
09 februari 2011 | 17:45
Tekst: Bart Voorzanger
Een pleidooi om niet te discussiëren over de theologische legitimiteit van religieus gefundeerd gedrag, geen neuzen te tellen, niet te zeuren over aandachttrekkerij en charlatanerie, en al helemaal niet te streven naar zoiets onzinnigs als een levensbeschouwelijk neutrale publieke ruimte, maar andersdenkenden de ruimte te gunnen die we hier zelf ook genieten.
Kortom, wij moeten niet discussiëren over de theologische legitimiteit van religieus gefundeerd gedrag, we moeten geen neuzen tellen en met percentages goochelen, we moeten niet zeuren over aandachttrekkerij en charlatanerie, en we moeten al helemaal niet streven naar zoiets onmogelijks als een levensbeschouwelijk neutrale publieke ruimte. Haal even diep adem als een zittenblijvende advocaat, een handenweigerende docent, een jurk die ‘genuanceerd’ denkt over steniging bij overspel, of zelfs zoiets banaals als een hoofddoekje achter de balie u even teveel dreigt te worden. Bedenk dat het meeste daarvan van voorbijgaande aard is. En besef dat de rest u over een poosje volstrekt niet meer opvalt.
Fatwa van de dag
11 december 2010 | 17:14
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht betekent het principe tussen de scheiding van kerk en staat in Nederland niet dat de overheid en de publieke ruimte, zoals bij de Franse laïcité, volledig a-religieus zijn. Nederland kent bijvoorbeeld een bede na de troonrede, de tekst "God zij met ons" op de 2 euromunt en het ambtsgebed in sommige gemeenteraden. Een ander misverstand over scheiding van kerk en staat in Nederland is dat het niet mogelijk zou zijn dat religieuze instellingen financiering van de overheid ontvangen. Dat mag in Nederland wel, en diverse religieuze instellingen, zeker christelijke, ontvangen subsidie.
Scheiding van Kerk en Staat betekent in Nederland vooral dat er sprake moet zijn van een neutraal overheidsbeleid. Hieronder wordt een beleid verstaan dat verschillende geloof- en levensbeschouwelijke tradities in evenredigheid tegemoet komt.
In die zin is het vreemd dat er in Nederland alleen een 'belofte' kan worden gedaan of een eed op de christelijke God. Volgens dr. H. Post, econoom en theoloog, die eerder promoveerde op de vrouwenkwestie in de SGP, is het daarom tijd om te pleiten voor de introductie van een islamitische eed of een eed op een ander geloof. Zo meldt het Reformatisch Dagblad. Wat nu nog alleen mogelijk is voor militairen, en hier of daar voor gemeenteambtenaren, zou wat hem betreft breder kunnen worden toegepast, bijvoorbeeld ook bij de installatie van nieuwe Kamerleden. ”In de naam van Allah, de barmhartige erbarmer.” Of zoiets.
31 augustus 2010 | 20:43
Voor het eerst in jaren is er een nieuwe synagoge geopend, die van de Liberaal Joodse Gemeente (LJG) in Amsterdam. De bouw kostte 12 miljoen euro. De helft daarvan is betaald uit de verkoop van de oude sjoel. Het overige geld komt van gemeenteleden, sponsors en - opmerkelijk - uit subsidies, waaronder 100.000 euro van de provincie Noord-Holland.
De nieuwe synagoge van de LJG –met ruim 1700 leden de grootste liberaal-Joodse gemeente in Nederland– is multifunctioneel en biedt ruimte voor onderwijs –elke zondag bezoeken zo’n 170 kinderen de zondagsschool– en sociaal-culturele activiteiten, zoals lezingen, film- en theatervoorstellingen en cursussen. Het gebouw bevat onder meer een gebedsruimte voor 800 personen, een grote feestzaal met keuken, een bestuurskamer annex bibliotheek en diverse vergaderruimtes en leslokalen.
21 mei 2010 | 12:18
Het is tijd voor een 'ruigere toon' op het gebied van integratie, om de polarisatie in Amsterdam te bestrijden. Ook moet de overheid zeer terughoudend zijn met het subsidieren van religieuze initiatieven. De nieuwe Amsterdamse GroenLinks wethouder diversiteit, Andree van Es, neemt in een interview met het Parool duidelijk afstand van het beleid van Job Cohen.
