De historische betekenis van de opstanden in Turkije

In opinie door Dilan Yesilgöz op 12-06-2013 | 22:00

Tekst: Dilan Yesilgöz

Al twee weken lang gaan elke dag honderdduizenden mensen in Istanbul en andere grote steden de straat op om te demonstreren. Niet meer alleen om het behoud van de bomen in het Gezi Park waar het allemaal begon, maar om het behoud van hun democratie en vrijheden. En elke dag worden ze door duizenden politieagenten met bruut geweld opgewacht.

Turkije is van oudsher een sterk op groepen georiënteerde samenleving. Mijn ouders waren links en stonden in jaren 70 lijnrecht tegenover de rechtse machthebbers. Traangasgranaten zijn hen niet vreemd, willekeurige arrestaties en klappen van politieknuppels evenmin. In de jaren 80 / 90 stonden de Kemalisten tegenover de Islamisten, de Koerden tegenover de nationalisten en ga zo maar door. Deze groeperingen en de daarbij behorende tegenstellingen waren niet alleen zichtbaar tijdens confrontaties op straat, nee, dit was ‘a way of life’. 

Al lijken de beelden van het brute politiegeweld zo geknipt en geplakt uit de jaren 70, er is een groot verschil met wat we nu zien gebeuren.
Voor het eerst in de geschiedenis van Turkije heeft het volk zich verenigd. Voor het eerst staan niet groeperingen tegenover elkaar, maar naast elkaar. Mijn seculiere vrienden demonstreren hand in hand met gesluierde dames in de hand spandoeken met leuzen als: ‘Wij hebben de gevestigde partijen niet nodig, wij zijn het VOLK’.

Diskwalificaties van de minister president worden door het volk overgenomen in de vorm van geuzennamen, zonder onderscheid te maken in groepen. De dag nadat Erdogan de demonstranten een stelletje schooiers, oftewel ‘çapulcu ‘noemde, liep een van de rijkste mannen van Turkije Boyner al met een demonstratiebord: Ik ben niet rechts, ik ben niet links, ik ben een çapulcu!

De echte historische betekenis van de huidige opstanden schuilt in deze emancipatie van het volk dat nu bestaat uit individuen in plaats van groepen.

Onder Erdogans bewind is Turkije economisch sterk en snel gegroeid.
Een flink deel van het Turkse volk, met name in de grotere steden, profiteert aanzienlijk van deze ontwikkelingen, met een snel rijker wordende middenklasse als resultaat.
Mensen kunnen reizen, in het buitenland studeren en via social media makkelijk communiceren. Met dit stijgende welvaartsniveau en kwaliteit van leven, is ook het zelfbewustzijn van de Turken in de grotere steden gegroeid. Ongemerkt, als een stille, onderhuidse revolutie, is het individu steeds belangrijker geworden. De strijd om ideologieën en groepsbelangen is ingeruild voor een strijd voor persoonlijke vrijheden.

Toen Erdogan voor de derde keer in 2011 werd herkozen, is zijn aanpak en stijl drastisch veranderd. Als een soort Jekyll en Hyde laat Erdogan steeds vaker zijn ware aard zien. Zijn besluiten zijn steeds meer gebaseerd op zijn eigen persoonlijke levensvisie en zijn ambitie om het Ottomaanse Rijk in ere te herstellen. Een democratisch gekozen leider die zich is gaan gedragen als een Sultan en zich niet heeft gerealiseerd dat het volk zich een hele andere kant op heeft ontwikkeld. Een democratisch gekozen leider die bepaalt of men in de metro mag zoenen, of rode lippenstift mag en wat acteurs op tv moeten dragen? Deze bemoeienissen van Erdogan in de persoonlijke levens van de Turken worden in de grote steden niet meer getolereerd. Het volk heeft geproefd van vrijheid en zelfbeschikking; dat pakt geen 21e -eeuwse Sultan ze meer af.

Dilan Yesilgöz is redactrice van Republiek Allochtonië. Dit stuk verscheen eerder in Trouw. Meer artikelen van Dilan op Republiek Allochtonië hier

Meer artikelen over Turkije op dit blog hier



Meer over dilan yesilgöz, turkije.

Delen:

Reageer




Reacties


Linda Aktaş - 30/06/2013 10:14

Het is een artikel wat de situatie op dit moment in Turkije goed weergeeft. Onnodig om te muggenziften over Osmanlılar of Ottomanen. Welke vorm overigens door Dilan correct gebruikt is. Rare vraag of Jules Verne ooit in het Turks vertaald is. Ondanks dat de Turkse bevolking minder boeken leest dan de Nederlandse staat Literatuur hoog aangeschreven op de scholen en is de gemiddelde geschoolde Turk op dit gebied behoorlijk goed onderlegd. Het had netter geweest eerst een beetje huiswerk te doen voordat er overgegaan werd tot kritiek op details in het artikel die niet de issue zijn.

Johan van der Meulen - 15/06/2013 10:11

Een kleine correctie op mijn bericht van 14 juni.
Mevrouw Van Mitten bekogelt haar man met tulpenbollen.
Kan het nederlandser?
keraban de stijfhoofdige is een fel tegenstander van de Tanzimat.
Zo weigert hij om gebruik te maken van de spoorwegen , in zijn optiek een europese uitvinding die hij afwijst.



Johan van der Meulen - 14/06/2013 10:50

U gebruikt de term 'ottomaans'.
Zulks is een anglicisme.
Wij, nederlanders, zeggen "osmaans".
Ik beveel u van harte aan de lectuur van Jules Verne, Keraban de stijfhoofdige; een Hollander in de klem. heeft men ooit Jules Verne in het turks vertaald?
Keraban is het arche-type van een norse Turk.
Maar wel iemand met het hart op de juiste plaats. De Hollander heet Van Mitten. Hij is onder de plak van zijn vrouw die hem met rozen bekogelt.
Naar huidige maatstaven zijn de boeken van Jules Verne politiek uiterst in-correct.
Men geeft ze niet meer uit in Nederland.