Was de cartoon van Jos Collignon antisemitisch?

In missers door Ewoud Butter op 29-09-2012 | 21:51

Tekst: Ewoud Butter

In maart van dit jaar ontstond veel ophef over een cartoon in de Volkskrant van tekenaar Jos Collignon. De cartoon leidde direct na publicatie tot heftige reacties en zware beschuldigingen aan Collignon. De tekening zou antisemitisch zijn en er werden vergelijkingen getrokken met Nazi-Duitsland. Robber Kopuit, lid van de programmaraad van de Joodse Omroep diende een strafklacht tegen Collignon in en meldde zich ook bij de Raad voor de Journalistiek voor een klacht.

Naar nu blijkt is de klacht door de officier van justitie geseponeerd, omdat deze oordeelde dat de cartoon niet strafbaar was. De Raad van de Journalistiek laat desgevraagd weten dat de klacht evident niet-ontvankelijk was.
De media waarin Collignon luidruchtig van antisemitisme was beschuldigd, bleven pijnlijk stil toen bleek dat hij niets strafbaars had gedaan.

Op de cartoon van Collignon is een arm te zien die een pak geld in de binnenzak van PVV-leider Geert Wilders stopt. In een tekstballon bedankt Wilders de gever in het Hebreeuws. Hero Brinkman, rechtsonder in beeld vertaalt: 'Dank u beleefd en maakt u zich geen zorgen.' Boven de cartoon staat de tekst: 'geheimzinnigheid blijft over financiering Wilders'.
De cartoon verscheen een kleine week nadat de PVV had laten weten dat de partij  zich niet zou houden aan de verplichting een jaarverslag in te leveren waarin staat welke giften de partij heeft ontvangen.

Antisemitisch

Journalist Joost Niemöller was de eerste die over de tekening schreef. Hij vond de tekening weerzinwekkend en schreef op het weblog de Dagelijkse Standaard: "Het is een cartoon die doet denken aan de van jodenhaat vergiftigde cartoons die in de kranten in het Midden Oosten worden afgedrukt, waarin 'de Jood' een bijna onzichtbaar wezen is, dat zijn ware aard verbergt, en achter de schermen complotten uitbroedt met als doel geld en macht naar zich toe te trekken. Het is 'De mythische Jood' zoals we die kennen uit de nazifilm Der Ewige Jude." 
Over Collignon oordeelde Niemöller hard: "Ook de mensen die 'deugen' volgens de links correcte mores, deugen in bepaalde opzichten heel erg niet. Jos Collingon is er zo een. Onder het mom van 'lollige' Wilders kritiek schuilt onvervalste Jodenhaat, en dit keer niet eens meer met het excuus dat het gewoon kritiek op Israël zou zijn."

Bij het artikel in de Dagelijkse Standaard stond opvallend genoeg niet de volledige cartoon. Hero Brinkman was niet zichtbaar en ook de tekst die boven de cartoon stond en context aan de tekening gaf ('geheimzinnigheid blijft over financiering Wilders') was weggelaten. De geamputeerde versie van de cartoon werd door de Joodse Omroep en andere media overgenomen, bijvoorbeeld hier en hier.

Andere fora

Ook op andere fora dan de Dagelijkse Standaard werd Collignon in scherpe bewoordingen veroordeeld. Zo betitelde journalist Bas Paternotte de tekening op het altijd genuanceerde GeenStijl als "een cartoon die niet had misstaan in het van haat doortrokken Nazi-weekblad Der Stürmer dat als motto had ‘Die Juden sind unser Unglück’."

Er waren ook publicisten die het voor Collignon opnamen. Zo bestreed Ewout Klei op Republiek Allochtonië dat de tekening van Collignon antisemitisch was. Het stuk van Klei leidde een week later weer tot een reactie van Ratna Pelle.

'Cartoon met als onderliggende boodschap dat het oké is om joden te vervolgen'

Joost Niemöller wijdde een tweede blog aan de zaak waarin hij zijn verbazing uitsprak over het feit dat serieuze media, uitgezonderd Elsevier, geen aandacht hadden besteed aan de aanklacht tegen Collignon. Niemöller ging in zijn veroordeling van de cartoon nog een paar stapjes verder en concludeerde:

"De Volkskrant drukt een cartoon af, met als onderliggende boodschap dat het oké is om Joden te vermoorden. Een cartoon die opvallend sterk lijkt op een antisemitische cartoon in Der Stürmer. Er komt een strafklacht over. De media zwijgen. (..) In Duitsland begon het met Der Stürmer. Hier begint het in de Volkskrant? Nederland zwijgt en kijkt toe. Zo ging het al eens eerder."

Uitspraak officier van justitie

Afgelopen week reageerde Collignon op het stuk dat Ratna Pelle in april  op Republiek Allochtonië schreef. Naar aanleiding daarvan mailde ik Collignon en ontving van hem de uitspraak van de officier van justitie die als volgt op 10 mei van dit jaar had geoordeeld:

"De cartoon beeldt uit dat Wilders geld ontvangt en dat het daarbij gaat om een schimmg gebeuren. De gever blijft immers onbekend en het ontvangen geld wordt snel weggestopt. Aangezien Wilders bedankt in het Hebreeuws en zegt dat de gever zich geen zorgen moet maken, lijkt de cartoon te suggereren dat Wilders in ruil voor geld (of met geld als beloning) de belangen dient van Israelische geldschieters.

Recent is de financiering van politieke partijen en met name die van de PVV onderwerp van maatschappeijke discussie geweest. Er hebben diverse geruchten gecirculeerd dat de PVV mede door Joods-Israelische of Joods-Amerikaanse geldschieters zou worden gefinancierd.

Een zeer voor de hand liggende interpretatie van de cartoon ziet op deze omstandigheid, en kan dan worden beschouwd als zijnde een kritische bijdrage aan het maatschappelijk debat over de manier waarop de partij van Geert Wilders wordt gefinancierd, en welke (ongewenste) invloed daar eventueel van uit gaat. Deze interpretatie leidt tot het oordeel dat de cartoon niet strafbaar is."

De officier van justitie schrijft dat de cartoon ook zou kunnen worden opgevat alsof joden op slinkse wijze opereren en achter de schermen aan de touwtjes trekken ('het joods complot'). Dat zou mogelijk wel strafbaar kunnen zijn. Toch meent de officier dat de eerste interpretatie zoveel meer overheersend is, dat ervan kan worden uitgegaan dat Collignon slechts die eerste boodschap heeft willen overbrengen. De cartoon is daarom niet strafbaar.

Een mailtje aan de Raad voor de Journalistiek levert het antwoord op dat "klager niet als rechtstreeks belanghebbende kon worden aangemerkt en daarom in zijn klacht evident niet-ontvankelijk was."

Geen nieuws

De uitspraak van de officier van justitie haalde de media niet. Het was blijkbaar geen nieuws. De beslissing van de Raad voor de Journalistiek ook niet. Geen bericht in de Elsevier en ook niet op GeenStijl. Ook de Joodse Omroep wist er niets over te melden. Iedereen was de cartoon alweer vergeten. Zelfs Joost Niemöller, die in de cartoon toch bijna de opmaat voor een nieuwe holocaust zag, heeft niets meer geschreven over de zaak.  

Het gevolg is dat wanneer je nu 'antisemitisme collignon' googelt een onvolledig beeld krijgt: je leest alleen maar dat Jos Collignon is aangeklaagd. Je kunt stellen dat Collignon hierdoor flink beschadigd is.

Henk, Ingrid en Jos

Vandaag schrijft Joost Niemöller op de Dagelijkse Standaard over een andere zaak, namelijk die van Henk (van Ingrid) die eind juni een Turkse buurman doodsloeg. Direct hierna werd de vraag gesteld of er sprake was van racisme. Gisteren verklaarde de Officier van Justitie dat er geen sprake was van een "discriminerend motief'.  

Niemöller schrijft vandaag: "Een blanke man die een Turkse man doodslaat in Almelo, wordt in de media neergezet als de racistische 'Henk' van de spreekwoordelijke 'Henk en Ingrid', alleen maar omdat de man Henk heette en zijn vrouw Ingrid. Nu is vastgesteld dat er van enige racisme geen sprake is, wordt dit maar een klein bericht."

Niemöller heeft gelijk: journalisten en bloggers zijn er als de kippen bij wanneer iemand van racisme wordt beschuldigd, maar tonen maar weinig belangstelling wanneer iemand wordt vrijgesproken. Dat geldt blijkbaar ook wanneer iemand van antisemitisme wordt beschuldigd.

Ewoud Butter is redacteur van Republiek Allochtonië. Meer van Ewoud op zijn blog of hier op dit blog

Naschrift naar aanleiding van opmerkingen op twitter:
Het feit dat de officier van justitie heeft geoordeeld dat de cartoon van Collignon niet strafbaar is, betekent uiteraard niet dat dat de tekening door sommigen nog steeds als kwetsend en antisemitisch kan worden ervaren. Verder verwijs ik voor mijn opvattingen over de vrijheid van meningsuiting naar dit blog.

Meer over antisemitisme, hier

Volg Republiek Allochtonië op twitter of like onze facebookpagina. Bezoekt u dit blog geregeld? Waardeert u ons werk? U kunt het laten blijken door ons te steunen.

 

 


Meer over antisemitisme, cartoon, ewoud butter, joost niemöller, jos collignon, mediamisser, mediamissers, racisme, volkskrant, vrijheid van meningsuiting.

Delen:

Reageer




Reacties


Bas Paternotte - 01/10/2012 18:40

Ik kwam hier terecht via blog Krapuul dat naar dit verhaal verwijst en vervolgens mijn naam noemt. Excuus voor het misverstand.

Enfin, ik vind dat je tekeningen dus nooit moet verbieden. De AEL tekening over Auschwitz (als u googlet weet u weer welke zaak dat is) is dus wel verboden.

Slechte zaak imho.

Faatje - 01/10/2012 09:00

Gewoon weer een supergoed stuk Ewoud!

Mo - 01/10/2012 08:48

Bas Paternotte, met voorprong het meest genuanceerde en interessante wat GeenStijl te bieden heeft, heeft gelijk dat hij de cartoon niet wilde verbieden.
Maar, ik lees ook nergens dat dat door Ewoud Butter gesuggereerd wordt. Wie suggereerde dat dan wel, Bas? Richt je pijlen daar op.

Dat Paternotte wordt geciteerd komt, denk ik, omdat hij een forse vergelijking trok met een Nazi-blad. Een zuivere Godwin dus.
Je kunt dat smakeloos vinden, maar het mag, gelukkig mag dat inderdaad in Nederland. Net als Wilders vergelijken met Hitler, smakeloos en historisch onterecht, maar het mag. Bas heeft over die vergelijking overigens eens geoordeeld: "Ieder die de twee gelijkstelt, zegt eigenlijk: Wilders moet dood." (http://www.ans-online.nl/opinie/issue/het-issue-de-nieuwe-hitler).
Wat zeg je dan eigenlijk over een cartoonist wanneer je oordeelt over zijn cartoon "die niet had misstaan in het van haat doortrokken Nazi-weekblad Der Stürmer dat als motto had ‘Die Juden sind unser Unglück’?

Natuurlijk prima dat Bas zich ongemakkelijk voelt bij de cartoon en dat uit. Dergelijke gevoelens kan ik hebben bij cartoons en films die bedoeld zijn om moslims te kwetsen of moslims als inferieur afschilderen. Soms doen dergelijke uitingen me ook denken aan de opmaat van de vervolging van de joden.

Maar ik weet dat wanneer ik dergelijke vergelijkingen trek, ik rechtsbloggend Nederland over me heen krijg. Herinner bijvoorbeeld het vuil dat Geert Mak over zich heen gestort kreeg toen hij schreef dat de film Submission hem deed denken aan twee scenes uit de Ewige Jude.


Bas Paternotte - 01/10/2012 02:08

“De beweegredenen van de tekenaar doen er ook niet zoveel toe. Aan één door Ernst Hirsch Ballin ingestelde ‘interdepartementale werkgroep cartoonproblematiek’ hebben we wel genoeg, nietwaar? Teken maar raak.”

http://www.geenstijl.nl/mt/archieven/2012/03/wilders_en_de_joden.html

Er is gesuggereerd dat ik de tekening wilde laten verbieden, Hierboven het citaat uit mijn column: “teken maar raak.”

Gelukkig woon ik in een land waar ik kritiek mag hebben op tekeningen, gelukkig woon ik in een land waar iedereen zijn tekeningen mag publiceren.

Weest eerlijk.

Groet!

B
Nieuwsbrief