Nederlanders, buitenlanders, allochtonen. De cijfers

In feiten door Ewoud Butter op 06-09-2017 | 09:45

Hoeveel buitenlanders wonen er in Nederland? Hoeveel Nederlanders hebben ouders of voorouders die in het buitenland geboren zijn?
Welk percentage van de inwoners van Nederland heeft een Nederlands paspoort? 75%? 85%? Meer?

Hoeveel 'allochtonen' of 'personen met een migratieachtergrond' wonen er in Nederland? En welke herkomstgroep is het grootste? Zijn dat de Marokkaanse Nederlanders, de Turkse Nederlanders of misschien de Duitse Nederlanders? Wonen er meer Spanjaarden of Somaliërs in Nederland? Vormen Syriërs de snelstgroeiende groep en is 1 op de 10 Nederlanders van Turkse afkomst? Of is het misschien 1 op de 25 of 1 op de 50?

In dit artikel zet Ewoud Butter de cijfers op een rij. Deze cijfers worden vanaf november 2014 geregeld geactualiseerd. Dit gebeurde voor het laatst op 6 september 2017.

Een meerderheid van de Nederlandse bevolking vindt dat het aantal inwoners van buitenlandse afkomst te hoog is.
Dat bleek enkele jaren geleden uit een peiling van Ipsos. Ruim een kwart van de Nederlanders vindt het percentage inwoners van buitenlandse herkomst precies goed en 2 procent vindt het te laag. 

'Er zijn te veel buitenlanders' wordt vaak gehoord. Maar, wat wordt er dan met buitenlanders bedoeld? En hoeveel zijn het er dan? In dit artikel maak ik gebruik van de cijfers van het CBS. Het gaat in de meeste gevallen om de cijfers van 1 januari 2017 toen er in Nederland ruim 17 miljoen mensen (17.081.507) woonden. Voor het leesgemak zijn de getallen in de meeste gevallen afgerond. 

Nederlander of buitenlander?

 

Op de vraag wie er Nederlander of buitenlander is, kun je kijken naar de nationaliteit. In dat geval is iedereen met de Nederlandse nationaliteit een Nederlander. Buitenlanders zijn dan de mensen die wel in Nederland wonen, maar niet over een Nederlands paspoort beschikken.

Op 1 januari 2016 (recentere cijfers zijn nog niet beschikbaar) beschikte volgens het CBS  94,7% van de inwoners in Nederland over de Nederlandse nationaliteit. Dat zijn ruim 16 miljoen Nederlanders. Er woonden aan het begin van 2016 900.000 buitenlanders in Nederland. Deze 5,3% van de bevolking beschikte niet over de Nederlandse nationaliteit

 

De meeste van hen (563.000) waren afkomstig uit een ander Europees land, 133.000 hebben een paspoort van een Aziatisch land, 82.000 kwamen uit een Afrikaans land, 45.000 uit Noord- en Zuid-Amerkis en 4300 uit Oceanië. Van 74.000 inwoners is de nationaliteit niet bekend of deze inwoners zijn statenloos.

De grootste groep inwoners met een ander dan Nederlands paspoort werd op 1 januari 2016 gevormd door Polen. Net buiten de top 10 vallen de inwoners met een Syrisch paspoort (25.000). De Syriërs vormen de snelstgroeiende groep. Het aantal inwoners met de Syrische nationaliteit verdrievoudigde in 2015. Ook bij het aantal Eritreers was bijna sprake van een verdrievoudiging (van ruim 3000 naar 9000). Het aantal inwoners met een paspoort van Burger Antigua en Barbuda verdubbelde: van 1 naar 2 inwoners van Nederland.

Opvallend is verder dat er in vergelijking met 1 januari 2015 sprake was van een afname van het aantal inwoners:

- met de Turkse nationaliteit (van 78.000 naar 75.000),
- met de Marokkaanse nationaliteit (van 45.000 naar 42.000) en van inwoners
- met de Surinaamse nationaliteit (van 5400 naar 5300). 


Dubbele nationaliteit

Ja, maar er zijn toch ook Nederlanders die ook nog een ander 'eigen land' hebben, mensen met een dubbele nationaliteit? Ja, dat klopt.

Van de 16,9 miljoen Nederlanders hadden er op 1 januari 2014 (daarna werd het niet meer geregistreerd) 1,3 miljoen ook nog een andere nationaliteit dan de Nederlandse. Dat is 7,8% van de Nederlandse bevolking. Het gaat zowel om Nederlanders die vanaf hun geboorte Nederlander zijn als om Nederlanders die op latere leeftijd tot Nederlander genaturaliseerd zijn.
De Nederlandse overheid wil sinds een paar jaar het hebben van een dubbele nationaliteit ontmoedigen. Nieuwkomers verliezen in principe automatisch hun oorspronkelijke nationaliteit als ze de Nederlandse krijgen, maar er zijn veel uitzonderingen. Zi is het bij diverse landen niet mogelijk afstand te doen van de oude nationaliteit. Voor de Nederlandse koningin Maxima geldt bijvoorbeeld dat ze geen afstand kan doen van haar Argentijnse nationaliteit. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor Marokkaanse Nederlanders. Op de website van de IND kunt u per land zien of bij verkrijging van de Nederlandse nationaliteit de oorspronkelijke nationaliteit behouden blijft of niet.

De grootste groepen Nederlanders met een dubbele nationaliteit waren in 2014 van Marokkaanse (321.000) en Turkse (312.000) herkomst. Dat betekende dat destijds 83% van de Marokkaanse Nederlanders (totaal 386.000) en 79% van de Turkse Nederlanders (totaal 397.000) over een dubbele nationaliteit beschikte.

Een groot deel van de mensen met een dubbele nationaliteit (629.000) had in 2014 behalve de Nederlandse nationaliteit een andere Europese nationaliteit. Het ging om Duitsers (61.000), Britten (45.000), Belgen (34.000), Italianen (25.000), Polen (20.000), Fransen (19.000), Bosniërs (16.000 ), Spanjaarden (15.000). Andere grote groepen met een dubbele nationaliteit waren Iraniërs (19.000), Surinamers (17.000), Egyptenaren (15.000) en Amerikanen (15.000)  


Geboren in Nederland of buitenland

 

Een andere methode om een onderscheid te maken tussen 'Nederlanders' en 'buitenlanders' is het geboorteland. Heel simpel: ben je in Nederland geboren, dan ben je een Nederlander, ben je in het buitenland geboren, dan ben je een buitenlander.

Volgens deze definitie zijn op 1 januari 2017 15 miljoen inwoners in Nederland geboren en 2 miljoen niet. Volgens deze omschrijving is bijna 90% van de inwoners van Nederland Nederlander. 


'


 

 

Echte Nederlanders'? 


Ja maar, kan dan worden geroepen, 'echte Nederlanders' zijn de inwoners waarvan ook de voorouders altijd al in Nederland woonden.

Volgens deze definitie bestaat waarschijnlijk slechts 2% van de Nederlandse bevolking uit 'echte Nederlanders'. Dat zijn ongeveer 340.000 mensen. De overige 98% van de Nederlanders heeft (ook) buitenlandse voorouders. Migratiedeskundige Leo Lucassen verklaarde bij de lancering van de site vijf eeuwen migratie

,,Bij migratie denken mensen al snel aan de periode na de oorlog, toen Molukkers, Indische repatrianten, Turken, Marokkanen en zo verder naar Nederland kwamen. Dat de migratie in vroeger eeuwen minstens zo omvangrijk was, zoals in de Gouden Eeuw, lijkt uit het bewustzijn weggezakt. Toch hoeven de meeste Nederlanders niet ver in hun stamboom terug te gaan of ze stuiten op buitenlandse voorouders. Het begrip ‘autochtoon’ is dus zeer misleidend. Het beeld van een stabiele Nederlandse bevolking die pas in de afgelopen halve eeuw ingrijpend door immigratie is veranderd, getuigt van een gebrekkig historisch inzicht. Het is hard aan correctie toe.’’


Autochtonen - allochtonen (Nederlanders met een migratieachtergrond)

Het begrip 'autochtoon' waar Lucassen naar verwijst, wordt in Nederland vaak gebruikt om een onderscheid te maken met 'allochtonen'. Tegenwoordig wordt  de term 'allochtoon' minder gebruikt en wordt vaker gesproken over "Nederlanders met een migratieachtergrond". In plaats van 'autochtonen' spreekt het CBS ook over 'personen met een Nederlandse achtergrond'. Hierover hieronder meer.  

Het CBS definieerde een autochtoon als iemand "van wie de beide ouders in Nederland zijn geboren, ongeacht het land waar men zelf is geboren". Een allochtoon, of beter, Nederlander met een migratieachtergrond is dan een persoon van wie ten minste één ouder in het buitenland is geboren. 

Er woonden in Nederland  op 1 januari 2017 13,2 miljoen autochtonen en 3,8 miljoen allochtonen.


Nederlanders met een migratieachtergrond

Tegen het gebruik van het woord allochtonen wordt de laatste jaren overigens steeds vaker bezwaar gemaakt. Het woord heeft een stigmatiserend effect gekregen, vooral door de vaak negatieve context waarin het begrip gebruikt wordt. Het begrip sluit ook uit, zeker wanneer de tegenpool, 'autochtoon' als synoniem voor 'Nederlander' wordt gebruikt. Allochtonen zijn dan opeens geen Nederlander meer, ook al hebben ze wel de Nederlandse nationaliteit en/of zijn ze hier geboren. 

In dit verband wordt ook wel van een integratieparadox gesproken: hoe kunnen 'we' (en wie zijn 'we' dan eigenlijk?) van immigranten verwachten dat ze integreren en zich thuis gaan voelen in Nederland, wanneer we ze tegelijkertijd generaties lang allochtonen blijven noemen? Hoe kunnen we ze vragen 'één van ons' te worden wanneer we ze labels blijven geven waarmee we aangeven dat ze er niet bij horen? En wat voor signaal geef je af wanneer je kinderen, of kleinkinderen van migranten, 'allochtoon' blijft noemen? Artikelen over het gebruik van het woord allochtoon kunt u hier lezen.

Sinds 2016 wordt het begrip 'allochtoon' steeds minder gebruikt. In plaats daarvan wordt gesproken over 'Nederlanders met een migratieachtergrond'.  In plaats van 'autochtonen' wordt dus ook 'personen met een Nederlandse achtergrond' gebruikt.


Eerste en tweede generatie Nederlanders met een migratieachtergrond

Het CBS maakt een onderscheid tussen eerste en tweede generatie Nederlanders met een migratieachtergrond.

Een eerste generatie Nederlander met migratieachtergrond  is iemand die in het buitenland is geboren en van wie ten minste één ouder in het buitenland is geboren.
Een tweede generatie met migratieachtergrond is iemand die in Nederland is geboren en van wie ten minste één ouder in het buitenland is geboren.

Van de 3,8 miljoen Nederlandse met een migratieachtergrond behoren 2 miljoen tot de eerste generatie en zijn er 1,8 miljoen in Nederland geboren; zij behoren tot de tweede generatie. 


Nederlanders met een westerse en niet-westerse migratieachtergrond: het verschil tussen Beatrix en Maxima

Wanneer er in de pers of door politici over 'allochtonen' of 'Nederlanders met een migratieachtergrond' wordt gesproken, gaat het meestal niet om de grote groepen Duitsers, Belgen of Polen in Nederland, maar over mensen die niet uit Europa of de Verenigde Staten komen. Het gaat dan doorgaans over mensen met een kleur.

Het CBS maakt een onderscheid tussen 'westerse' (9,9 % van de bevolking) en 'niet-westerse' Nederlanders met migratieachtergrond(12,7 % van de bevolking). 

Een Nederlander met een niet-westerse migratieachtergrond is iemand van wie ten minste één ouder is geboren in Afrika, Latijns-Amerika en Azië (exclusief Indonesië en Japan) of Turkije. Tot deze groep behoort koningin Maxima (eerste generatie niet-westerse allochtoon), maar ook Amalia, de Nederlandse kroonprinses en toekomstige koningin is een (tweede generatie) Nederlander met een niet-westerse migratieachtergrond.  Ook Jesse Klaver of Pierre van Hooijdonk die Marokkaanse vaders hebben, zijn Nederlanders met een niet-westerse migratieachtergrond.

Een Nederlander met een westerse migratieachtergrond is iemand van wie ten minster één ouder is geboren in Europa (exclusief Turkije), Noord-Amerika en Oceanië, of Indonesië of Japan.
De voormalige koningin Beatrix, maar ook haar zoon Willem-Alexander en haar kleindochter Amalia zijn volgens deze definitie dus (tweede generatie) Nederlanders met een westerse migratieachtergrond. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor Geert Wilders, wiens moeder in Indonesië werd geboren. 



 

Wat zijn de grootste groepen 'Nederlanders met een migratieachtergrond' in Nederland? Een top 25


Op 1 januari 2017 waren de vijf grootste groepen Nederlanders met een migratieachtergrond dezelfde als de jaren hiervoor. De grootste groep Nederlanders met een migratieachtergrond wordt nog steeds gevormd door personen (met een ouder) van Turkse herkomst, gevolgd door mensen met roots in Marokko, Indonesie, Duitsland en Suriname. Nieuw, op nummer zes zijn de mensen van Poolse herkomst, die inmiddels een grotere groep vormen dan het aantal mensen van Antilliaanse herkomst.  In vergelijking met 2016  is er vooral sprake van een toename van mensen van Syrische herkomst (+29.000). De grootste afname vond plaats onder mensen van Duitse herkomst (-3000) en Indonesische herkomst (-3000). 

Bekijk hieronder de top 25 en ga op zoek naar uw favoriete land van herkomst. 




Ewoud Butter is zelfstandig onderzoeker en publiceert over onder andere diversiteit, emancipatie en radicalisering. Hij is ook oprichter en hoofdredacteur van Republiek Allochtonië. Meer van Ewoud op Republiek Allochtonië hier of op zijn website of blog. Ewoud is ook te volgen op twitter: @ewoudbutter

Correcties, vragen of aanvullingen? Mail naar info@republiekallochtonie.nl

Zie ook:

 

Volg Republiek Allochtonië op twitter of like ons op facebook.  


Het hijgerige integratiedebat beu? Republiek Allochtonië legt de nadruk op onderzoek en feiten. Waardeert u ons werk? U kunt het laten blijken door een bijdrage over te maken op rekeningnummer NL12INGB0006026026 ten name van de stichting Allochtonenweblog te Amsterdam. Met een donatie van 5 euro zijn we al blij. Meer mag ook!  


 


Meer over allochtonen, allochtoon, buitenlanders, cijfers, ewoud butter, factsheet, feiten.

Delen:

Reageer




Reacties


Andre Jansen - 08/09/2017 13:32

Dank voor deze heldere samenvatting, eindelijk iemand die de feiten en de cijfers bijeen weet te verzamelen. Nodig voor een maatschappij in transitie, ik hoop mede dankzij dit prima stuk ten goede. Ik heb uw blog gedeeld op mijn facebook, en ben lid van uw facebook groep. Hulde!

J.R. van Uhm - 04/02/2017 11:47

De derde en vierde generatie Indische-Nederlanders/Indo-Europeanen worden niet tot de allochtonen gerekend terwijl een groot deel van de eerste generatie is overleden.

Hierdoor valt het aantal Indische-Nederlanders/Indo-Europeanen in onderzoeken laag uit terwijl er in werkelijk meer zijn.

De hoogste schatting is dat er in 2010 anderhalf tot twee miljoen mensen met Indisch bloed in Nederland woonden.
(dr Peter Post, NIOD, Algemeen Dagblad 2010)

Aan de ene kant is het begrijpelijk dat men na een aantal generaties niet meer tot de allochtonen wordt gerekend, aan de andere kloppen de cijfers niet.
Dit kan problemen opleveren bij bijvoorbeeld onderzoeken naar erfelijke ziektes.

Recent was er een Indische Leukemie patiënt die een Indische stamceldonor zocht. Doordat er Indische Facebook groepen, websites en organisaties bestaan kon dit naar andere Indischen worden gecommuniceerd.

Als Indischen elkaar niet opzochten en qua communicatie afhankelijk waren geweest van de overheid en CBS dan zou deze leukemie patiënt veel minder kans hebben gehad.

Hoewel het discriminerend klinkt is het in sommige gevallen goed dat men het aantal van een groep met een bepaalde genetische achtergrond bijhoudt en onderzoekt, generaties lang.

Floris Wester - 03/12/2016 20:55

Dus het aantal ''autochtone'' Nederlanders is (licht) afgenomen volgens de statistiek? Niet dat dat wat uitmaakt, maar toch een opvallend gegeven. Wel goede zaak dat die termen worden afgeschaft, het vergroot de tegenstellingen toch alleen maar en heeft een uitsluitend karakter.

Zika - 04/09/2016 00:58

Goh, dus bovenop op de 'slechts' 4,5% die geen Nederlands paspoort heeft, komt ook nog 7,8% die de dubbele nationaliteit heeft. Da's best veel eigenlijk...

Remko - 01/09/2016 12:26

Geboren in Indonesië wordt gezien als allochtoon, geboren in Nederlands Indie of toenmalig Papoea Nieuw Genua als autochtoon. Dit vraagt om correctie in dit artikel.
Daarnaast is het goed de statenlozen te bespreken waaronder waarschijnlijk vooral de Molukkers die rond 1950 naar Nederland zijn gebracht. Zij kregen wel een NL paspoort in 1979, maar NIET de NL nationaliteit. Op hun verzoek overigens en een reden binnen de Molukse gemeenschap om statenloosheid te behouden door alleen onderling te huwen en de kinderen te verwekken. Dit ter behoud van de aanspraak op onafhankelijkheid en nationaliteit van de Republiek Zuid Molukken.

Tijn - 26/11/2015 23:29

Vraag aan de auteur. Is er ook iets te zeggen over de redenen waarom mensen naar europa komen en de cijfermatige verhouding. Dit nav een gesprek dat wij hadden over 'calais'. Welk deel van die groep is gevlucht voor geweld, welk deel voor uitzichtloze armoede en welk deel is - zonder urgentie om te vertrekken - eenvoudigweg op zoek naar een nieuw of beter bestaan.

Dave Sommeling - 23/11/2015 07:24

Dubbele paspoorten zouden moeten worden afgeschaft, het merendeel van mensen met Turkse / Marokkaanse afkomst heeft een dubbel paspoort en in totaal zo een 9% van de bevolking, dat komt integratie niet ten goede. Mensen moeten naar verloop van tijd een keuze maken om Nederlander te zijn of niet, semi-permanente verblijfsvergunningen kunnen een alternatief zijn voor mensen die hier wel willen wonen en werken maar hun eigen nationaliteit boven die van Nederland stellen.

Zohra - 21/10/2015 15:47

Beste wil,
Mooie woorden van Karim. Toenadering zou ons allemaal sieren. Zelf kom ik uit Friesland,en jij?

Perkamentus - 10/10/2015 15:25

1 ding wordt 'verzwegen':

blank/niet blank...


Veronica Cramer - 17/09/2015 22:55

Nederlandse eigenschap, men vindt het belangrijk om een persoon te "plaatsen".
Of dat kwalijk is weet ik niet.
Vroeger wisten ouders precies wie er binnen de deur kwam als vrienden van de kinderen.
Ze waren katholiek 45%, protestant 45% of de rooien op sandalen en geitewollen sokken.
Die gingen op zondagochtend de paden op de lanen in.
Vroeger is nu weg. De Turken en Marokkanen die de banen namen die Nederlanders niet meer wilden doen tegen betaling en voorzieningen gingen zij opknappen. Het loon en de voorzieningen stelde hen in staat een rijk leven te leiden vergeleken bij wat ze thuis vroeger hadden en soms hielden ze er nog een leuk stuk grond met olijfbomen thuis in Marocco of Turkije aan over. Ze prefereerden hun kinderen thuis te houden vanaf geboorte. Het leren van de taal was bijzaak en het integreren nul. Nederland heeft een leerplicht waar geen reet van terecht kwam. Tolerantie viert hoogtij.
Angela Merkel heeft het beter doordacht.
Er is een groot gat in de jonge bevolking ( de belastingbetalers) die moeten voorzien in de oudedagsvoorzieningen van de Duitse ouderen.
De Syriers die daar nu binnenkomen zijn goed onderwezen en kunnen meteen aan de slag. Vuilnisophalers hebben ze al.
De sociale cohesie wordt nog steeds bepaald door de wil van een individue om te functioneren in de omgeving waarin zij/hij zich bevindt.
Of je nu een dom geboren, nooit iets bijgeleeerde autochtoon of allochtoon bent; je bent de lul.
Ik ben al oud. Vroeger waren het Vrouwen, Negers en Joden die de zogenaamde verliezers waren.
Waar is dat niet. Het ligt er aan wat het je als persoon waard is om, in je korte leven, te doen om jezelf op de kaart te zetten.
Dat vraagt aandacht en toewijding.

Richard - 02/09/2015 12:51

Prima overzicht, zeg! De termen allochtoon en autochtoon gewoon blijven gebruiken. Anders zal men al gauw weer overstappen op termen die nog veel stigmatiserender zijn.

wil - 17/04/2015 12:51

beste Karim,
het onderscheidt wordt al gemaakt tussen de allochtonen zelf. op het moment wanneer Marokkanen elkaar voor het eerst ontmoeten is het eerste wat ze vragen is wat ze zijn, een Berber of een Arabier.
turken vragen of je Koerdisch bent of turk.
waarom zou dat dan wel toegestaan worden.


Chris - 19/11/2014 23:39

Zeer interessant artikel. Iedereen mag en zal zich op een gegeven moment Nederlander moeten mogen noemen. Ik heb zelf ook buitenlands bloed maar voel mij op en top NL. Vraag me wel af hoe de verhouding van uitkeringen zich verhoudt tot de statistieken

Wilma - 16/11/2014 13:07

Dank voor weer een artikel waarin de cijfers op een rijtje worden gezet. Ik maak hier altijd dankbaar gebruik van in de lessen maatschappijleer.

Karim - 16/11/2014 12:23

Ik vind dat de termen 'Autochtoon' en 'Allochtoon' afgeschaft moeten worden. We zijn allemaal burgers van Nederland. Het afschaffen van de termen 'autochtonen' en 'allochtonen' zal de sociale cohesie versterken. We zijn allemaal burgers van Nederland en alleen samen kunnen we bouwen aan een mooie toekomst voor Nederland waarin iedereen respectvol met elkaar omgaat en de onderlinge solidariteit van burgers wordt versterkt. Respect en solidariteit zou het devies moeten zijn.
Nieuwsbrief