Vrede is meer dan de afwezigheid van oorlog

In opinie door Simion Blom op 04-05-2017 | 23:34

Door Simion Blom

Vandaag herdenken wij de Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties nadien. 72 jaar geleden kwam er een einde aan de Tweede Wereldoorlog. De vervolging van joden, Roma-Sinti, homoseksuelen en mensen met een beperking is een van de dieptepunten in de geschiedenis van de mensheid. Ik zal vanavond een poging wagen woorden te geven aan het onuitsprekelijke.

De eerste keer dat ik heel bewust in aanraking kwam met de geschiedenis en erfenis van de Tweede Wereldoorlog was via een goede schoolvriendin. Ze heette Sophie en was van Joodse afkomst. Het verhaal van haar oma heeft me altijd enorm aangegrepen en ik ben het dan ook nooit meer vergeten. Haar verhaal maakt me extra dankbaar dat ik nu in vrijheid leef. De oma van Sophie was de enige van haar grote familie die de oorlog overleefde. Na de oorlog veranderde zij haar Séfardisch Joodse naam naar een Hollands naam. Uit angst dat ooit weer hetzelfde zou gebeuren als in de oorlog. Die angst werd in stand gehouden omdat de oma van Sophie, net als de weinige anderen die de oorlog wel overleefden, een kille ontvangst kregen in Nederland. Nadat ze terugkwamen uit de kampen, zagen ze dat hun eigen huizen werden bewoond door vreemden en dat hun bezittingen waren overgenomen door buren. Amsterdamse overlevenden van de Holocaust werden bij aankomst door de gemeente zelfs aangeslagen en beboet voor het niet betalen van erfpacht tijdens de oorlogsjaren.


Zo goed en kwaad als het kon trachtte men het leven op te pakken. Maar hoe doe je dat wanneer je hele familie is vermoord en jij als enige overblijft? Hoe ga je door met leven wanneer je gezien en beleefd hebt wat jouw volk heeft moeten door staan?
Na de oorlog gingen overlevenden op zoek gingen ze naar de resten van hun bestaan, om dan te ervaren dat niemand ze eigenlijk nog verwacht had. Of nog erger: dat mensen het ook niet altijd even prettig vonden dat ze teruggekomen waren.

Er zijn niet zo veel mensen meer die directe getuigen zijn geweest van de verschrikkingen van de holocaust. Het is daarom belangrijk dat wij de getuigenissen van overlevenden blijven vertellen. Getuigenissen zoals die van de oma van Sophie. En die herdenken.
Want “Herdenken is niet alleen voor hen die zich de oorlog kunnen herinneren. Het is juist ook voor hen die de oorlog niet hebben meegemaakt” Aldus de woorden van de voorzitter van het Auschwitz Comité.

We herdenken vandaag door stil te staan en te bezinnen. Want vrijheid is geen gegeven. Het is een verantwoordelijkheid waar altijd aan gewerkt moet worden. We herdenken om vrijheid door te geven.

Door de herinnering levende te houden, verkleinen we de kans op herhaling. De herhaling van het zwijgend voorbijgaan aan haat, discriminatie en misdaden jegens onze medemensen. Laten we ook vandaag luisteren naar de boodschap van het verleden. Want als we de geschiedenis achter ons zien, maar niet begrijpen, zijn wij gedoemd die te herhalen.

Tegenwoordig lijken antisemitisme, moslimhaat en anti-zwart racisme toe te nemen. Sociale uitsluiting, op de arbeidsmarkt, in de openbare ruimte en ondermijning van tolerantie doen ons beseffen dat een democratisch-rechtstaat, vrede en vrijheid in een samenleving iets broos is en vergt voortdurend onderhoud. Juist nu. Tegenwoordig gaan steeds meer gesprekken die ik heb met mensen over de vrees die zij hebben voor de toekomst van onze samenleving.

Er zijn spanningen. Spanningen die de vrijheid van anderen inperken, omdat discriminatie en racisme steeds meer genormaliseerd wordt. Maatschappelijke discussies worden de afgelopen jaren gekenmerkt door hard taalgebruik. Op hoge toon wijzen wij steeds meer naar de ander. De ander die niet op onszelf lijkt. Met steeds meer woede reageren we op landgenoten. Dit leidt duidelijk tot toenemende kloven, wantrouwen en uitsluiting.

Vaker worden de grenzen opgezocht in discussies. Er zijn talloze voorbeelden die ons op het hart drukken in te staan voor vrijheid en die door te geven. We zien steeds vaker dat moslima’s met een hoofddoek en Joden met een keppeltje op straat worden bespuugd of geslagen. Moskeeën en synagogen die permanent beveiligd moeten worden, vanwege dreigingen. Mensen die willen migreren, omdat zij zich steeds minder thuis voelen en soms zelfs angst ervaren. Angst voor wat de toekomst van onze samenleving zal zijn. In het huidig klimaat gedijt politiek populisme steeds beter. Populisten die vrijheden voor zichzelf opeisen en misbruiken door de vrijheid van anderen te beperken. Zoals Nelson Mandela daarover ooit zei is een mens die een ander van zijn vrijheid berooft, een gevangene van de haat, opgesloten achter de tralies van vooroordelen en kleingeestigheid

Hoe kunt u de vrijheid van uw naasten bewaren, bewaken en doorgeven? Laten we onszelf die vraag stellen, maar bovenal laten we daar ook bewust naar handelen. Want vrede is niet de afwezigheid van oorlog. Het is handelen door tolerant en solidair te zijn maar vooral door vrijheid door te geven. Alleen zo kunnen we de mooie en broze democratische rechtstaat in standhouden Het idee van vrijheid doorgeven kunnen we onderdeel maken van onze algemene mentaliteit, cultuur en identiteit als samenleving. Dat maakt vrede meer dan de afwezigheid van oorlog.
Dat zijn wij verplicht aan alle slachtoffers van oorlogen. Toen en nu. We zijn het verplicht aan de oma van Sophie en andere overlevenden. Dat zijn we ook verplicht aan onszelf. Maar meer nog verplicht aan onze toekomst. 

Speech die Simion Blom, raadslid namens GroenLinks in de Amsterdamse gemeenteraad, donderdag 4 mei hield tijdens de dodenherdenking in Amsterdam Zuidoost.

 

Bezoek ook de website van het 4 & 5 mei comité


Volg Republiek Allochtonië op twitter of like ons op facebook.  

Waardeert u ons werk? U kunt het laten blijken door een bijdrage over te maken op rekeningnummer NL12INGB0006026026 ten name van de stichting Allochtonenweblog te Amsterdam. Met een donatie van 5 euro zijn we al blij. Meer mag ook!  

 


Meer over 4 mei, simion blom, tolerantie, vrede.

Delen:

Reageer