Egypte en het gelijk van de islambashers

In opinie door Roel Meijer op 09-02-2011 | 22:36

tekst: Roel Meijer

De Nederlandse islambashers, zoals Hans Jansen, moeten de afgelopen twee weken zich achter hun oren hebben gekrabd. Is het dan toch mogelijk dat moslims even vergeten zijn dat ze moslims zijn? Dat ze zo maar in opstand komen tegen een regime? Dat ze niet zoals altijd slaafs de bevelen van machthebbers volgen? Zijn Egyptenaren niet vergeten dat ze a) inherent passief zijn, dom, traditioneel, of nog liever, b) radicaal, haatdragend, antiwesters en gewelddadig? In plaats daarvan zijn de afgelopen twaalf dagen honderdduizenden mensen vreedzaam de straat opgegaan en hebben burgerrechten geëist: transparantie, gelijke rechten, eerlijke verkiezingen en een eind aan corruptie. Rationeler—lees westers volgens de islambashers—kan het niet.

Maar gelukkig duurde het niet lang of de critici hadden een verklaring voor dit merkwaardige fenomeen dat al hun vaststaande ideeën over moslims bevestigde. De demonstraties zijn geen inleiding tot hervormingen, maar een voorbode van een islamitische revolutie die moet leiden tot het aan de macht komen van de politieke islam, vertegenwoordigd door de Moslim Broederschap, die gezien wordt als de bron van het islamitische terrorisme. Daarmee waren de gebeurtenissen weer makkelijk te duiden in het apocalyptische wereldbeeld van de islamhaters die de islam zien als het pure kwaad, de antithese van het verlichtingsideaal dat de demonstranten eigenlijk vertegenwoordigden.

Eigenlijk spreken die islamhaters zichzelf op fundamentele wijze tegen. Hun gedachtegang is namelijk fundamenteel in tegenspraak met het zichzelf toegeëigende monopolie van de islamhaters op verlichting, namelijk dat je open staat voor nieuwe informatie en niet alles meteen in een goed-kwaad sjabloon plaatst. In plaats daarvan houden ze er een soortgelijke redenering op na als die van Mubarak: mij of de chaos. In feite stellen zij zich aan de kant van de autoritaire staat. Tegelijkertijd is dit ook de redenatie van Israel, die alleen interesse toont voor regimes in de regio die het vredesverdrag naleven; wat ze doen met de eigen bevolking is verder van weinig belang.

In het wij-zij beeld van de islamhaters komt het Westen op voor democratie en kent alleen het Westen een echte democratische gezindheid. En ook dat is niet meer dan een leeg cliché. De ondersteuning van de betogers door Barack en de eis voor het onmiddellijke vertrek van Mubarak is slechts in schijn een verdediging van de democratie. Daarvoor zijn de westerse belangen voor het voortbestaan van dit regime te groot. Hoe langer Mubarak blijft zitten, hoe groter zal de overwinning lijken als hij eenmaal vertrekt. Het is echter zonneklaar dat de Egyptische militairen hun lucratieve activiteiten evenals hun beleid ten opzichte van de Verenigde Staten en Israel zullen voortzetten. De militairen zullen immers hun belangen in de economie (door sommigen geschat op 40 procent van BNP) en hun inkomsten uit de VS, 1,3 miljar dollar, niet snel laten schieten.

Als reactie hierop zullen islamitische extremisten de kop weer opsteken, aanslagen plegen en chaos en ellende verspreiden. Iedereen kan weer opgelucht adem halen. De islambashers hebben hun gelijk gehaald dat de islam niet deugt en veranderingen onmogelijk zijn. De Egyptische militairen hebben het Westen ervan overtuigd dat zij het enige alternatief zijn voor de chaos. De westerse regeringen zullen zeggen dat ze geen andere keuze hebben dan deze regimes te ondersteunen. De oude Oriëntalistische clichés over de islam en het Midden-Oosten zijn weer in ere hersteld.

Dit zou jammer zijn, niet alleen omdat de Egyptenaren beter verdienen, maar vooral omdat de geschiedenis anders had kunnen lopen. In het positieve scenario is het heel goed mogelijk dat er nieuwe leiders voortkomen uit de demonstraties die niet gericht zijn op een islamitische oplossing. Daarvoor zijn er aanwijzingen genoeg. Bij geen van de protestgolven van het afgelopen decennium waren de Moslim Broeders sterk aanwezig. Dit gold voor de steundemonstraties aan de tweede Palestijnse intifada, de kifaya-beweging van 2004 en de arbeidersstakingsgolven in 2008.

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat de parlementsverkiezingen van 2005, waarbij de Moslim Broederschap 88 van de 166 kandidaten won (van 444 zetels), het hoogtepunt was van de populariteit van de MB. Hoewel uit alle verslagen van de activiteiten van die leden in het parlement blijkt dat ze op allerlei terreinen actief waren en met wetsvoorstellen kwamen om burgerrechten te verbeteren en grotere controle wilden uitoefenen op de politiek van de regering, is deze tactiek uiteindelijk mislukt.

Dit is niet zo verwonderlijk. Uit allerlei aanwijzingen blijkt dat de islamistische beweging op zijn retour is. De laatste decennia zijn de tekortkomingen van de islamistische beweging duidelijk aan het licht gekomen. Bij gebrek aan een programma en een wezenlijke hervorming van de maatschappij was de Moslim Broederschap gedwongen steeds meer politieke ideeën uit het Westen over te nemen en verwaterde haar oorspronkelijke ideeëngoed. Een islamitische staat ging overboord, de toepassing van de shari’a bleek ingewikkelder dan men dacht en het toepassen van geweld was al veel eerder geen succesformule gebleken. De jihadisten spelen in dit verhaal dan ook geen enkele noemenswaardige rol.

De betogingen van de afgelopen tijd leken dat beeld te bevestigen. Jammer dat de islambashers graag hun eigen vijanden in stand willen houden en dat de belangen van het Westen zelden parallel lopen met die van de Arabische bevolking. Iedereen was eigenlijk wel toe aan iets anders. De Egyptische facebook generatie had juist een aardige combinatie weten te vinden tussen individualisme en flashmobs, prudentie en duivelse moed, rationalisme en pathos.

Roel Meijer is docent moderne geschiedenis van het Midden-Oosten aan de Radboud Universiteit, afdeling Islam en Arabisch, en senior onderzoeker aan Clingendael, Hij is redacteur van de bundel Global Salafism: Islam’s New religious Movement (New York, Columbia UP, 2009), en samen met Edwin Bakker, redacteur van The Muslim Brotherhood in Europe: Burdens of the Past, Challenges of the Future (Hurst, verschijnt later dit jaar). Dit artikel is eerder verschenen op het weblog Closer van Martijn de Koning en met instemming van Meijer en De Koning ook op Republiek Allochtonië geplaatst.

Noot: In samenwerking met het Soeterbeeck programma houdt de afdeling Islam en Arabisch van de Radboud Universiteit Nijmegen op donderdag 10 februari van 12.45 – 13.45 een actualiteiten college over de crisis in Egypte.

 


Meer over egypte, hans jansen, moslimbroeders, roel meijer.

Delen:

Reageer




Reacties


hans moll - 14/03/2013 21:38

"For supporters of political reform in the Middle East, the contradictory postures of Samira Ibrahim -- the courageous Egyptian feminist activist who publicly shared her deeply hostile views of America, Jews and Israel -- is both a cautionary tale and an opportunity to address prevalent hatreds and intolerance that endure in the "new" Egypt and across the region.
Ibrahim was one of 10 women set to receive the Secretary of State's International Women of Courage Award, which "recognizes women around the globe who have shown exceptional courage and leadership in advocating for women's rights and empowerment, often at great personal risk."
Indeed, Ibrahim's extraordinary actions certainly met the criteria for this honor. In March 2011, during the heady days of the Egyptian revolution, Ibrahim and other women who had been protesting at Cairo's Tahrir Square were detained by Egyptian soldiers and beaten, tortured and forced to endure a "virginity test."
Ibrahim courageously spoke out about this abuse and filed a legal suit against the Supreme Council of the Armed Forces. As State Department Spokesman Victoria Nuland said: "Not only did she speak out about that, but she also became a real leader in her country in trying to address gender-based violence and other human rights abuses."
Yet just a day before she was to receive this recognition from First Lady Michelle Obama and Secretary of State John Kerry, reports emerged about numerous anti-Semitic, anti-American and anti-Israel postings on Ibrahim's Twitter feed, and the State Department announced that her award was being "deferred."
(..) a tweet on her feed -- later removed -- read, "Today is the anniversary of 9/11. May America burn every year." In July 2012, a posting on her Twitter feed welcomed the terrorist attack on Israelis in Bulgaria, writing, "Today is a very sweet day with a lot of very sweet news."
That August, one post referred to the Saudi royal family as "dirtier than Jews" and another, citing a quote from Hitler, said, "'I have discovered with the passage of days, that no act contrary to morality, no crime against society, takes place, except with the Jews having a hand in it.' Hitler."
The tweets were a shocking jolt of reality for those who still hoped that the Egyptians who took to the streets of Cairo pushing for political and social change were also advocates for a society which would be more tolerant to others and open to the outside world.",
Abraham Foxman, Huff Post

Abdel - 11/02/2011 10:18

Hans Jansen geen islambasher?
Dat hij Arabist is zegt me niets. Ik heb Duits gestudeerd, ben ik dan een kenner van het Nazisme omdat ik Mein Kampf in het Duits kan lezen?
Om kennis van de islam te hebben, moet je meer in je mars hebben dan de 'koran te kunnen voorlezen'. Jansen is een gepensioneerde bureaukamergeleerde. Hij is voor zover ik weet nog nooit in een Nederlandse moskee gesignaleerd, maar meent wel te weten wat er gepreekt wordt.

Bas Koning - 11/02/2011 10:05

Hans Jansen is geen islambasher
Hans Jansen kan arabisch lezen en leest voor uit de koran. De koran is onveranderlijk. Er staan oproepen tot geweld, haat en discriminatie in.