De PvdA en de gelovigen: democratisch beginsel moet voorop staan

In opinie door Martijn van Dam op 13-03-2012 | 22:42

Tekst: Dick Mantel

Waar het om gaat is dat er een situatie ontstaat dat minderheidsgroepen zich veilig voelen en in hun waarde gelaten. Dan kan er een basis van zekerheid ontstaan voor kritische geluiden van binnen uit en een mogelijkheid voor vrouwen om hun strijd tegen vrouwonvriendelijke aspecten van hun eigen cultuur vorm te geven.

Dat schrijft Dick Mantel in een reactie op Martijn van Dam die pleitte voor individualisering - ook in discussies over religie.

Martijn van Dam vraagt  om duidelijkheid in de PvdA tegen gelovigen. De PvdA tobt volgens hem met de strijdigheid tussen respect voor andersdenkenden en het recht op zelfbeschikking. Het verbaast hem ten zeerste dat de seculiere PvdA niet ondubbelzinnig de kant van het individu kiest als die het ‘slachtoffer’ is van religieuze voorschriften. Die duidelijkheid moet er inderdaad komen. Hopelijk met een andere inhoud dan Martijn van Dam voorstelt.

De belangrijkste conclusie in het betoog van Martijn van Dam is dat de PvdA, door hem een seculiere partij genoemd, niet kan accepteren dat strenge geloofsstromingen de individuele ontplooiing in de weg staan. En rekening houden met die strenge geloofsopvattingen is volgens hem uit den boze.

Martijn van Dam verwijst ook, ter ondersteuning van zijn opvattingen, naar de grote idealen van de PvdA in 1946. Daarom allereerst een paar opmerkingen daarover. Het seculiere karakter van de PvdA is voor Martijn van Dam heilig. Zestig jaar geleden was uiteraard de vraag nog niet of je als partij seculier of niet seculier was, maar er is geen sprake van dat de PvdA zich wilde afsluiten voor (streng) gelovigen. Met name in de beweging die in 1946 opging in de PvdA, de NVB (de Nederlandse Volksbeweging), met als grote voortrekkers Willem Schermerhorn -de eerste naoorlogse minister-president- en Banning, is dat duidelijk terug te vinden. ‘De werking van Gods Heiligen geest moet hier de beslissende factor zijn’ staat er in haar programma, slaande op het bestrijden van de ‘geestelijke verwildering’ die de jeugd bedreigde en van de geestelijke crisis, bij elkaar ‘een onmogelijke taak voor mensen’.

Het streven van de PvdA om een doorbraakpartij te worden mislukte, maar de wil om onderdak te bieden aan verschillende stromingen blijkt duidelijk uit het instellen van de werkgemeenschappen. En de filosofie die daarbij hoorde blijkt uit artikel 6 uit het ontwerpprogram, waarin staat dat de overheid het zedelijk en geestelijk leven van het volk moet eerbiedigen en verplicht is ‘rekening te houden met de verscheidenheid van levensovertuiging’.

Uiteraard is Martijn van Dam een democraat in hart en nieren, maar toch lijkt hij te weinig oog te hebben voor de essentie van democratie: waken over de rechten van minderheden. Ook als die strenge geloofsopvattingen naleven. Dus wél, indien gewenst, een gebedsruimte in een openbare school (zoals de Hogeschool Amsterdam). Dus wél begrip voor een vrouw die, zoals Martijn van Dam het uitdrukt, ervoor kiest zichzelf ‘buitenspel te zetten, door van top tot teen bedekt over straat te gaan’. Er is bij deze vrouwen meer sprake van persoonlijke zelfontplooiing dan hij vermoedt. Terzijde: het verbieden van de boerka is het beste middel om er meer van op straat te krijgen.

Het meest bepalend in de huidige discussie is de positie van de moslimvrouwen. Wat zijn de factoren die van belang zijn bij hun emancipatie/persoonlijke zelfontplooiing?

In het volgende wordt de benadering van Halleh Ghorashi gevolgd. Veel vrouwen van de derde feministische golf oefenen sinds de jaren 90 van de vorige eeuw kritiek uit op de eenzijdige manier waarop soms wordt opgeroepen tot emancipatie. Uitgaande van een homogeen geheel, in plaats van uit te gaan van de verschillen tussen vrouwen, met een erkenning van diverse emancipatiepatronen.

Het moet mogelijk zijn de eigen culturele vormen te kiezen, waardoor de vrouwen de ruimte krijgen om zich te emanciperen. Iedere dag horen dat je in een seculiere samenleving leeft en dat je daarin een achterlijk geloof beoefent, leidt bij velen tot een gevoel van machteloosheid en een passieve houding. Voor sommigen betekent het juist strijd en jezelf als moslim laten zien.

Van groot belang is te beseffen dat de vrouwen uit minderheidsgroepen met een dubbele emancipatie te maken hebben. Het gaat voor hen om groepsrechten binnen de samenleving en om de eigen individuele emancipatie. Als de van buiten komende druk op de groep groot is, wordt er binnen de groep druk uitgeoefend de rijen te sluiten tegen de externe ‘vijand’.

Migranten voelen zich aangevallen, onderdrukken de diversiteit, de dominante groep wordt dan weer afwijzender, enz. Voor de migranten ontstaat dan de situatie dat je de eigen groep hard nodig hebt. De kloof wordt breder en de ruimte voor emancipatie van vrouwen kleiner.

Waar het om gaat is dat er een situatie ontstaat dat minderheidsgroepen zich veilig voelen en in hun waarde gelaten. Dan kan er een basis van zekerheid ontstaan voor kritische geluiden van binnen uit en een mogelijkheid voor vrouwen om hun strijd tegen vrouwonvriendelijke aspecten van hun eigen cultuur vorm te geven.

Er is nog een hele weg te gaan!

Dick Mantel, lid van de PvdA.
Auteur van ‘Angst en verkramping werken averechts. Een visie op migratie en integratie’ en van ‘De zoektocht naar eenheid. Van hang naar volkseenheid tot dwang om te assimileren’ (in voorbereiding).

Eerder verscheen van Dick Mantel op dit blog:

 

Lees ook: Gebedsruimte van wes Holleman

 


Meer over dick mantel, emancipatie, geloof, integratie, islam, islamdebat, martijn van dam, pvda, religie.

Delen:

Reageer




Reacties


Henk van Lubeck - 19/03/2012 12:02

Mantel, de boerka en de doorbraak

Met de vorige reactie lijkt m.i. Mantels betoog meer dan voldoende ontkracht. Maar Mantel laat ook een opmerkelijke steek vallen waar het de geschiedenis van zijn eigen partij betreft. Hij vindt de 'doorbraak' namelijk mislukt. Even googlen op 'Sjeng Tans' en 'verkiezingen 1956' zou hem op andere gedachten moeten brengen. Die doorbraak lijkt mij veel beter gelukt dan de multiculturele samenleving, om maar eens iets te noemen...

C. Veenstra - 14/03/2012 15:38

Graag stel ik tegenover Mantels opmerkingen over de boerka, dit puntgave betoog van de Egyptische publiciste Mona Eltahawy: http://bit.ly/pxynx

'I am a Muslim, I am a feminist and I detest the full-body veil, known as a niqab or burqa. It erases women from society and has nothing to do with Islam but everything to do with the hatred for women at the heart of the extremist ideology that preaches it.

We must not sacrifice women at the altar of political correctness or in the name of fighting a growingly powerful right wing that Muslims face in countries where they live as a minority.

As disagreeable as I often find French President Nicolas Sarkozy, he was right when he said recently, “The burqa is not a religious sign, it is a sign of the subjugation, of the submission of women. I want to say solemnly that it will not be welcome on our territory.” It should not be welcome anywhere, I would add.

Yet his words have inspired attempts to defend the indefensible — the erasure of women.'

Lees hier het hele artikel:
http://bit.ly/pxynx

Ook Irshad Manji is voor een boerkaverbod in de openbare ruimte. Evenals de moedige Franse imam Hassen Chalghoumi - die dat meteen met doodsbedreigingen moest bekopen (zie http://bit.ly/ywlLLh ). En de Muslim Candadian Congress, jaren voorgezeten door Farzana Hassan; zie haar artikelen 'The sanctification of the burka' en 'Say "no" to the Oppressive Burqa':
http://www.farzanahassan.com/articles.htm

Ik zou alle weldenkende tegenstanders van een boerkaverbod in de openbare ruimte willen oproepen de stukken van Mona Eltahawy en Farzana Hassan te lezen en te laten bezinken. In de hoop dat de kracht van hun argumenten standpunten zal doen kantelen.